İlginizi Çekebilir
  1. Ana Sayfa
  2. Kitap
  3. Din Felsefesi Nedir?

Din Felsefesi Nedir?

felsefe_tarihi_sokrates

Felsefi düşüncenin insanlıkla aynı dönemde başlayıp geliştiğini söylemek her ne kadar mümkünse de benzer bir disiplin olan din felsefesi için böyle bir düşünceye varmak zordur. Öyle ki din hakkında tanrının varlığı, ruhun ölümsüzlüğü, kötülük, iman gibi konularda tarihte filozoflar olumlu olumsuz değerlendirmede bulunmuşlardır. Fakat kavramsal olarak bir din felsefesinin yakın dönemde ortaya çıktığını ve bir şekilde revaçta olduğunu söyleyebiliriz. Belki de bu durumu modern dönemde felsefe-bilim ilişkisinin yeni bir anlam kazanmasıyla açıklayabiliriz.


İnsan neye niçin inanır? İşte tam bu soruya verilecek cevap din felsefesini tanımlama açısından oldukça önemli olacaktır. İmanın objesi olan tanrıya ilişkin öğrenmelerimiz ve betimlemelerimiz evrende bulunan nesnelerdeki bilgilerimiz noktasında farklılık gösterir. Çünkü evrendeki nesneler duyularımıza hitap eder ve tecrübe yoluyla o şey hakkında bir bilgiye sahip oluruz. Ama aynı şeyi metafizik bir karakter taşıyan tanrı hakkında söylemek mümkün değildir. Bunun akabinde neden mümkün değil sorusunu düşünmekten kendimizi alıkoyamayacağız. Gerçekten bu soruya bizleri tatmin edecek cevap sunmak ve zihnimizdeki anlam karmaşıklığını giderecek mahiyette açıklama yapmak oldukça güçtür. Burada insanın bilme yetisinin sınırlı oluşu ve aynı şekilde somut olmayan, mahiyetiyle ilgili tecrübede bulunamadığımız tanrı hakkında bu sınırlılıktan ötürü bilinemeyeceği şeklinde bir düşünceye varabiliriz.

Tanrı Hakkında Konuşmak

Bütün bu açıklamalarımızdan hareketle tanrı hakkında bir tanımlama, düşünme, herhangi bir kavramsal çerçeve yapmayacağımız veya yapamayacağımız anlamına gelmez. Şimdi yukarıda dile getirdiğimiz sorumuzun ikinci öncülü insan niçin inanır? İfadesinde konuya biraz daha açıklık getirmeye çalışalım.
Tanrısal olanın insanın saf fıtratının içine yerleştirmiş olduğu katışıksız inanma güdüsü sayesinde kişide ilahi bir varlığa inanç istemi oluşur. İnanç istemi, tanrı tarafından yalnızlaşan insanda kurmuş olduğu karşılıklı iletişimin göstergesidir. Dolayısıyla insanda aşkın olana karşı hissettiği tapınma duygusu onunla arasındaki bağın vazgeçilmez olduğunu ortaya çıkaracaktır. Bu hal ile birlikte insanın bu sorular üzerinde çok yönlü ve inancı hakkında eleştirel düşünmeyi sağlayacak olan şey din felsefesi olacaktır.

Felsefede hakikat arayıcısı olmasından dolayı çeşitli dini inançların içerisinde doğruluk taşıyıp taşımadığını veya o şeyler için ne tür beklentilerimizin oluştuğunu bilmek isteyecektir. Burada şu hususu da belirtelim ki din hakkında olan her şey felsefenin alanına girmeyebilir. Eğer ki böyle bir şey düşünecek olursak felsefenin belli bir seviyeye ulaşmış olması gerekecektir. Bu yüzden bir din adamı ile felsefeci arasındaki fark din adamı inancı ruhani bir şekilde yani daha çok duygusal boyutunu ele alırken felsefeci inancı rasyonel bağlamda analiz eder. Ama bu durum din adamının sistematik şekilde olmasa da felsefi bir bakış açısıyla dini olanı inceleyemeyeceği veya araştırma yapmayacağı anlamına gelmez. İzah etmeye çalıştığımız şey din adamı ve felsefeci arasında bir ayrıma gitmek ve bu alanın sınırlarının belli hatlar ile çizilmesidir. Çünkü din adamı mensubu olduğu dinin doktrinlerine, pratiklerine içeriden bakar ve inancına teslimiyetten ötürü tarafsız ve eleştirel olamaz. Bizim üzerinde ısrarla durduğumuz husus objektif bakış açısının gerçekleşip gerçekleşmeyeceğidir.

Objektifliği dile getirirken tamamen dini inançlardan sıyrılmak, inancı bir kenara itmek değil söz konusu fikrimizin doğrulunu meşrulaştırma adına çeşitli yollara başvuracak bir zemin hazırlamamaktır. Felsefecinin de aynı şekilde bir din adamı gibi dini ortaya koymuş olduğu verileri, temel kuralları zihnin tecrübi verileri ışığında çıkarsamada bulunup bir takım değerlendirmelere erişebilmesi gerekir. Eğer felsefeci din ve felsefe arasında düşünsel bir bütünlüğe varamazsa iki disiplin arasında yapacak olduğu çıkarımlarda ciddi sorunlar ortaya çıkacaktır.

İslam EMİR

Yorum Yap

Yorum Yap