1. Ana Sayfa
  2. Sağlık
  3. Bilişsel yanılgılar

Bilişsel yanılgılar


Siz de bazen duruma uygun olmayan reaksiyonlar veriyor musunuz? Yaşanan yeni bir şey olmamasına rağmen kendinizi olumsuz hissettiğiniz durumlarda buluyor musunuz? Elinizde bir ispat bulunmamasına rağmen kimi durumları olumsuz değerlendirdiğiniz oluyor mu? O vakit fikirlerinizi gözden geçirmekte yarar olacaktır.

Zihnimiz, günlük hayatta bizim kılavuzumuz üzeredir. Düşünme formüllerimiz, bulunduğumuz duruma uygun reaksiyonlar vermemizi ve ahenk sağlamamızı birden fazla vakit kolaylaştırırken bazen de duruma uygun olmayan biçimlerde ortaya çıkabilmektedir. Bilhassa duygusal yükü fazla olan durumlarda düşünme sistemimiz kendine çizdiği kısa yol haritasını kullanmayı tercih eder. Bu durum olayları gerçekçi açıdan incelememizi zorlaştırır. Hissettiklerimizin bize yol gösterdiğine inanmakta bir sakınca duymayız. Pekala ya zihnimizin birtakım olaylara karşı bakıyorsa? Bizler, Bilişsel Davranışcı Terapi ekolüyle bu yanlılığı fark edip yerine daha sağlıklı bir bakış açısı koymayı hedefliyoruz.

Çocuklukta yahut ergenlikte yaşadığımız olayların tesiri çabucak unutulamaz. Yetişkinlik hayatımızda misal olumsuz olaylar karşısında beynimiz güya o anıyı tekrar yaşıyormuş üzere algılayabilir. Zihnimiz, olumsuz hissettiren anıları geçmiş yahut gelecekte yaşandığını ayırt etmeksizin, birebir olumsuz hislerden bizi korumak hatta kendince tedbir alabilmek ismine tetiklenir ve savunmaya geçer. Bu yanlılık sonucu zihnimizin niyet süreçlerinde kimi bilişsel yanılgılar, otomatik yollar oluşur. Bilişsel Davranışçı Terapi ’de olumsuz otomatik fikirler ismi verilen bu kanılar gerçeği değerlendirmemizde sübjektif bir rol oynar. Artık size kimi otomatik niyetlerimizden bahsedicem.

Keyfi çıkarsama, bir durum karşısında aksini gösteren ispatlar olmasına karşın kendi zihnimizden geçenlere inanmak biçiminde tanımlanabilir. Bu bilişsel çarpıtma günlük hayatımızda “ Sevgilimi aradım lakin açmıyor demek ki beni aldatıyor” üzere bir cümleyle karşımıza çıkabilir.

Çok genelleme, bir olayı bütün hayatınızda tekrar tekrar yaşayacağınızı düşünmeniz halinde açıklanabilir. Günlük hayatımızda terkedilen bir erkeğin ‘tüm bayanlar güvenilmezdir’ diye düşünmesini çok genellemeye bir örnek olarak verebiliriz. Çok genelleme yapan kişi sık sık “asla, her vakit, hiç kimse, sürekli, kesinlikle” üzere sözleri çarçabuk kullanır.

Zihninizin olumsuz otomatik niyetlerini yakalamaya başladığınızda aslında ne kadar sık kullanıldığınızı ve hayatınıza nasıl yerleştiğini fark edeceksinizdir. Bilişsel davranışçı terapi ekolünde zihnimizin bu yanılgılı düşünme biçimini fark edip esnetmek, inançları gerçeğe daha uygun bir tavır içerisinde pahalandırmak ve fonksiyonu bozan bu fikir biçimlerini fonksiyonel hale getirmek terapinin temel amaçlarındandır.

Olumsuz niyetler olumsuz hissettiren hislere, olumsuz hissettiren hisler ise güzele gitmeyen davranışlara dönüşür. Bu otomatik fikirleri, olumsuz hissettiren olay yahut durum sırasında aklınızdan neler geçtiğini kendinize sorarak fark etmeye başlayabilirsiniz. Bilişsel kusur biçimlerinizi fark etmek ise olayları tahminen de farklı bir gözle değerlendirmenize bir kapı aralayacaktır.

Yorum Yap

Yorum Yap